زنان قدرتمند

هنگام ملاقات با همکاران در حوزه پولیس، در ولسوالی دهدادی ولایت بلخ درشمال افغانستان، آزاده سپهر متوجه داد و فریادهایی در دهلیز میشود. خانم و آقایی مشغول جر و بحث شدیدی هستند. آزاده ۴۷ ساله به این زوج نزدیک می¬شود و علت را از آنها جویا میشود.

خانم جوان پریشان‌حال توضیح می­دهد:«من خودم معاش دارم و به حیث معلم کار می­کنم اما نمی­توانم ار آن استفاده کنم. شوهرم معاش مرا از من می­گیرد. این­طور نمی­شود. می­خواهم از او به پولیس شکایت کنم.» بعد از شنیدن این جملات، شوهر بسیار عصبانی می­شود و زن و شوهر دوباره شروع به مشاجره می­کنند. آزاده از روشی ماهرانه استفاده می­کند و هر دو آن­ها را مخاطب قرار می­دهد و موفق می­شود هر دو را آرام کند. او این زوج را به دفتر خود دعوت می­کند.

آزاده نیز معلمی تمام‌وقت است. او یکی از ۱۰۰ خانمی است که به حیث مشاور جندر (GFPs) در شمال افغانستان خدمت می­کنند. از سال ۲۰۱۵، دولت آلمان وزارت امور زنان را در تلاش­هایش برای ایجاد این شبکه از مشاوران برای دختران و زنان نیازمند، حمایت کرده است. مشاوران جندر، رضاکار هستند و دارای وظیفه­های متفاوت و از طبقات مختلف جامعه هستند. آن­ها به زنانی که نیازمند کمک در مسائل حقوقی در جامعه­شان هستند، مشاوره می­دهند و آن­ها را از حقوق‌شان مطلع می­سازند. مسائل مطرح شده اغلب دربارۀ مشاجرات در بین فامیل­ها است. اما گاهی دربارۀ مسائل بسیار مهم مانند خشونت خانگی، ازدواج اجباری و تجاوز نیز می‌باشد. در جلسات مشاوره، تلاش می­شود به طرف­های مشاجره کمک شود تا اختلافات خود را حل کنند و اگر نیاز باشد قضیه‌ها را به نهاد­های حقوقی و میانجی که دفاتر حقوقی نامیده می­شوند، یا به ریاست­های ولایتی وزارت امور زنان ببرند. کار آن­ها دارای اهمیت زیادی است چون بسیاری از زنان و دختران نمی­دانند که هنگام کار عاجل به چه کسی می­توانند مراجعه کنند یا اعتماد به نفس کافی برای تماس با نهاد­های مسئول را ندارند. مشاوران جندر در جلسات آموزشی منظمی شرکت می­کنند تا دائما دانش حقوقی مورد نیاز خود را کسب و گسترش دهند و تکنیک­های میانجیگری لازم برای کارشان را بیاموزند.

به مرور زمان، آزاده به دلیل سروکار داشتن با افراد عصبانی در هنگام مشاجره، در این کار مهارت پیدا کرده است. او به عنوان یک زن افغان از ساختار­های فرهنگی و اجتماعی کشور آگاه است و به راحتی درک می­کند که زن و شوهر چگونه فکر می­کنند و چه احساسی دارند. در دفترش، این رضاکار باتجربه، با صبر و حوصله به صحبت­های دو طرف گوش می­دهد. سپس با کلمات گزینش شده صحبت خود را آغاز می­کند و حقوق زن را به طور واقع­بینانه برای هر دو طرف واضح می­سازد. شوهر با دقت گوش می­کند و بعد نظر خود درباره موضوع را می­گوید. در ابتدا، شوهر هنوز معتقد است که حق با اوست. اما بعد از گفت­و­گو­های بسیار، می­فهمد که کار او پایه و اساس قانونی ندارد. بنابراین از همسر خود عذر­خواهی می­کند و قول می­دهد که تغییر کند. در فضایی آرام، این زوج از آزاده خداحافظی می­کنند. او تعریف می­کند:«چند هفته بعد، من آن مرد را در دکانش دیدم. او بسیار با احترام با من رفتار کرد و از من بخاطر حل کردن سریع مشکلات خانوادگی­اش تشکر کرد.»

مشاوران جندر مسئولیت سنگینی به عهده گرفته­اند. آن­ها می­خواهند با تمام توان خود به زنان افغان در احقاق حقوق‌شان کمک کنند. کم‌کم، آن­ها نگرش اجتماع نسبت به کارشان را نیز تغییر خواهند داد. سکینه نجرابی، مشاور جندر است و در ولسوالی نهر شاهی ولایت بلخ کار می­کند و از روی تجربه می­داند: «وضعیت برای زنان آسان نیست. بیشتر آن­ها از حقوق‌شان آگاهی ندارند. نه تنها فامیل­های آن­ها و جامعه، بلکه خود دختران فکر می­کنند که از روزی که دختر متولد شد، فقط باید در خانه بنشیند، ازدواج کند و فرزند بیاورد. ما با کارمان کم‌کم این نگرش را تغییر می­دهیم.» این فعال مدنی متعهد، آگاهی نسبت به حقوق زنان را افزایش می­دهد، برنامه­هایی برای اطلاع­رسانی ترتیب می­دهد و از زنان حمایت می­کند. سکینه می­گوید که توانسته است بیشتر قضیه­ها در نهر شاهی را با رضایت طرفین و فامیل­های‌شان حل کند. مشاوره رایگان است و زنان و دختران نیازمند کمک، بسیار از آن استقبال کرده­اند. حمایت از جانب مشاورانی مانند آزاده و سکینه همیشه کافی نیست. اما سکینه از روشی کاربردی برای مواقعی مانند این استفاده می­کند: «من قضیه­های پیچیده و بسیاری جدی را به محکمه می­برم چون نیازمند بررسی دقیق هستند. همچنین از زنان درگیر در این قضایا در تمام جریان پروسه حمایت می­کنم.»

برای افزایش مهارت­های مشاورانی که اکنون در هشت ولایت شمال افغانستان فعال هستند، وزرات امور زنان جلسات، کنفرانس­ها و ورکشاپ­های منظمی را با حمایت دولت آلمان برگزار می­کند. در آن­جا، زنان تجارب خود را مبادله می­کنند، به یکدیگر مشاوره می­دهند، شبکه­های ارتباطی تشکیل می­دهند و به تبادل نظر می­پردازند. نمایندگان دولت افغانستان، نهاد­های حقوقی، نیروی پولیس، نهاد­های غیردولتی و شورای محاسن‌سفیدان نیز در این برنامه­ها اشتراک می­کنند که باعث ایجاد ارتباط نزدیک بین نهاد­های دولتی و رضاکار­ها می­شود. در گردهمایی حمل 1397، والی بغلان به طور مختصر و مفید بیان کرد: «من از تمام نهادهای حقوقی انتظار دارم که در هر زمان و هر مکان ممکن، از مشاوران جندر حمایت کنند و با آن­ها همکاری نمایند.»

تاریخ نشر: جوزای ۱۳۹۸

پروژه: برنامه تقویت حاکمیت قانون (RoL)

به سفارش: وزارت همکاری اقتصادی و توسعه دولت فدرال آلمان (BMZ)

همکاران: وزارت عدلیه افغانستان

سازمان اجراکننده: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH

ولایات: کابل، بلخ، جوزجان، بغلان، سمنگان، کندز، تخار، بدخشان

هدف پروژه: ایجاد اطمینان حقوقی برای شهروندان از طریق نهادهای ملی و تاسیس سیستم‌های قانون‌محور برای حل منازعات

دوره مجموعی: حمل 1382 – ثور 1400

 

د ښځو وضعیت اسانه نه دی. ډیری یې د دوی حق نه پیژني.
وضعیت برای زنان آسان نیست. بیشتر ایشان از حقوق‌شان آگاه نیستند.
Twitter icon
Facebook icon
More stories in this sector